Akorlar

Şimdiye kadar müziğin yatay yapılarıyla (melodi, gam) ilgilendik. Bu bölümde müziğin dikey yapısını, yani armoniyi inceleyeceğiz.

Bir eseri icra ederken, kimi zaman gitar, akordiyon, piyano gibi bazı enstrümanların aynı anda birden çok farklı sese bastığını görürüz. Üç ya da daha fazla farklı sesin aynı anda duyulmasıyla elde ettiğimiz seslere akor denir. Akorlar genel olarak Latin harfleriyle gösterilirler (C, F, Dm, Gmaj7 gibi).

Triadlar

Majör, minör, arttırılmış ve eksiltilmiş akorlar; aralarında iki 3’lü aralığın olduğu üç farklı sesten oluşan triadlardan elde edilir. Şimdi akorların nasıl elde edildiğini ve temel majör, minör, arttırılmış ve eksiltilmiş triadları inceleyelim.

Dört çeşit triad vardır:

Triad

Majör Gam’daki Dereceleri

Aralıkları

 

 

 

Majör Triad

1 3 5

2 + 1,5

Minör Triad

1 3 5

1,5 + 2

Eksiltilmiş Triad (diminished)

1 3 5

1,5 + 1,5

Arttırılmış Triad

(augmented)

1 3 5 #

2 + 2

2. Majör Triad’lar:

Majör bir gamın birinci, üçüncü ve beşinci derecesinden (1 3 5) oluşurlar. Majör triad ayrıca 2 Tam Ses (majör üçlü) + 1,5 Ses (minör üçlü) formülüyle de elde edilebilir.

Örnek 1: Do majör akorunu bulalım:

1. yol: Do majör gamını buluruz ve 1., 3. ve 5. seslerini alırız:

2. Yol: Do sesinden 2 tam aralık (majör üçlü aralık) ve 1,5 aralık (minör üçlü aralık) ilerleriz:

Do ________ Mi _______ Sol
  2 tam ses   1,5 ses  

Do majör akoruna ulaşırız:

Örnek 2: Re Bemol majör akorunu (D ) bulalım:

1. Yol: Re Bemol Majör gamını yazıyoruz ve 1., 3. ve 5. derecelerini buluyoruz:

2. Yol:

Re Bemol __________ Fa _________ La Bemol
  2 tam ses   1,5 ses  

Böylelikle D akorunun Re bemol, Fa ve La bemol seslerinden oluştuğunu görüyoruz.

Tüm majör akorlar büyük Latin harfleriyle gösterilir.

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Do Majör

Do Mi Sol

C

Fa Majör

Fa La Do

F

Sol Majör

Sol Si Re

G

Si Bemol Majör

Si Re Fa

B

Re Majör

Re Fa# La

D

Mi Bemol Majör

Mi Sol Si

E

La Majör

La Do# Mi

A

La Bemol Majör

La Do Mi

A

Mi Majör

Mi Sol# Si

E

Re Bemol Majör

Re Fa La

D

Si Majör

Si Re# Fa#

B

Sol Bemol Majör

Sol Si Re

G

Fa Diyez Majör

Fa# La# Do#

F#

Do Bemol Majör

Do Mi Sol

C

Do Diyez Majör

Do# Mi# Sol#

C#

 

 

 

Aşağıda bazı majör akor örnekleri gösterilmiştir.

2.Minör Triad’lar:

Minör bir gamın birinci, üçüncü ve beşinci derecesinden oluşur. Aynı zamanda bir majör gamın birinci derecesi, üçüncü derecesinin yarım ses pesi ve beşinci derecesinden (1 3 5) oluşurlar. Minör triad ayrıca 1,5 ses (minör üçlü) + 2 tam ses (majör üçlü) formülüyle de elde edilebilir.

Örnek : Do minör akorunu bulalım:

1. Yol: Do Minör gamını yazıp, 1., 3. ve 5. derecelerini buluruz:

2. Yol: Do Majör gamında 3. dereceyi bemol yaparız. (1 3 5):

Yukarıda görüldüğü gibi, herhangi bir majör akordaki 3. derece sesi yarım ses pesleştirilir ve o majör akorun minör akoru bulunur:

3. Yol: Do sesinden 1,5 ses (minör üçlü aralık) ve 2 tam (majör üçlü aralık) ses ilerleriz:

Do __________ Mi bemol _________ Re
  1,5 ses   2 tam ses  

Minör akorlar, 3 farklı sembol ile gösterilebilir. Popüler müzik notasyonunda genelde büyük Latin harfinin yanına küçük ‘m’ harfi konarak gösterilir. Caz müziğinde büyük Latin harfinin yanına kısa çizgi konur (-). Klasik müzik eğitiminde küçük Latin harfi tercih edilebilir.

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolleri

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolleri

La Minör

La Do Mi

Am, A-, a

Re Minör

Re Fa La

Dm, D-, d

Mi Minör

Mi Sol Si

Em, E-, e

Sol Minör

Sol Si Re

Gm, G-, g

Si Minör

Si Re Fa#

Bm, B-, b

Do Minör

Do Mi Sol

Cm, C-, c

Fa# Minör

Fa# La Do#

F#m, F#-, f#

Fa Minör

Fa La Do

Fm, F-, f

Do# Minör

Do# Mi Sol#

C#m, C#-, c#

Si Bemol Minör

Si Re Fa

B m, B -, b

Sol# Minör

Sol# Si Re#

G#m, G#-, g#

Mi Bemol Minör

Mi Sol Si

E m, E -, e

Re# Minör

Re# Fa# La#

D#m, D#-, d#

La Bemol Minör

La Do Mi

A m, A -, a

La# Minör

La# Do# Mi#

A#m, A#-, a#

 

 

 

Aşağıda bazı minör akor örnekleri gösterilmiştir:

3. Eksiltilmiş (Diminished) Triad’lar:

Minör bir triadın beşinci derecesinin yarım ses eksiltilmesiyle oluşur. Majör bir triadın üçüncü ve beşinci derecelerinin yarım ses pesleştirilmesiyle de oluşur (1 3 5 ). Aynı zamanda 1,5 ses (minör üçlü) + 1,5 ses (minör üçlü) formülüyle de elde edilebilir.

Örnek: Do eksiltilmiş akorunu bulalım:

1. Yol: Do Minör triadını yazıp, 5. dereceyi yarım ses pesleştiririz:

2. Yol: Do Majör triadını yazıp, 3. ve 5. dereceyi yarım ses pesleştiririz:

3. Yol: Do sesinden 1,5 ses (minör üçlü aralık) ve 1,5 ses (minör üçlü aralık) ilerleriz:

Do __________ Mi bemol _________ Sol bemol
  1,5 ses   1,5 ses  

Eksiltilmiş akorlar, büyük ya da küçük Latin harfinin sağ üst köşesine konan küçük bir çember sembolü (◦) ile gösterilir. Popüler müzik ve caz müziği notasyonunda genelde büyük Latin harfinin yanına konarken, klasik müzik eğitiminde küçük Latin harfinin yanına konur. Bir diğer kullanım da büyük Latin harfinin yanına İngilizcede ‘diminished’ (eksiltilmiş) kelimesinin kısaltması olan ‘dim’ sözcüğünün konulmasıdır (örnek: Cdim).

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Do Eksiltilmiş

Do Mi Sol

Cº, Cdim, cº

Fa Eksiltilmiş

Fa La Do

Fº, Fdim,fº

Sol Eksiltilmiş

Sol Si Re

Gº, Gdim, gº

Si Bemol Eksiltilmiş

Si Re Fa

B º, Bdim, b º

Re Eksiltilmiş

Re Fa La

Dº, Ddim, dº

Mi Bemol Eksiltilmiş

Mi Sol Si

E º, E dim , e º

La Eksiltilmiş

La Do Mi

Aº, Adim, aº

La Bemol Eksiltilmiş

La Do Mi

A º, A dim, a º

Mi Eksiltilmiş

Mi Sol Si

Eº, Edim, eº

Re Bemol Eksiltilmiş

Re Fa La

D º, D dim, d º

Si Eksiltilmiş

Si Re Fa

Bº, Bdim, bº

Sol Bemol Eksiltilmiş

Sol SiRe

G º,G dim, g º

Fa Diyez Eksiltilmiş

Fa# La Do

F#º, Fdim, f#º

Do Bemol Eksiltilmiş

Do MiSol

C º,C dim, c º

Do Diyez Eksiltilmiş

Do# Mi Sol

C#º, C#dim, c#º

 

 

 

Aşağıda bazı eksiltilmiş triad örnekleri verilmiştir.

4. Arttırılmış (Augmented) Triad’lar:

Majör bir triadın beşinci derecesinin yarım ses tizleştirilmesiyle oluşur (1 3 5 # ). Aynı zamanda 2 tam ses (majör üçlü) + 2 tam ses (majör üçlü) formülüyle de elde edilebilir.

Örnek : Do arttırılmış akorunu bulmak istiyoruz:

1. Yol: Do Majör triadını yazıp, 5. dereceyi yarım ses tizleştiririz:

2. Yol: Do sesinden 2 tam ses (majör üçlü aralık) ve 2 tam ses (majör üçlü aralık) ilerleriz:

Do __________ Mi _________ Sol diyez
  2 tam ses   2 tam ses  

Arttırılmış akorlar, büyük Latin harfinin sağ üst köşesine konan artı sembolü (+) ile gösterilir. Bir diğer kullanım da büyük Latin harfinin yanına İngilizcede ‘augmented’ (arttırılmış) kelimesinin kısaltması olan ‘aug’ sözcüğünün konulmasıdır (örnek: Caug).

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Akor İsmi

Aldığı Sesler

Sembolü

Do Arttırılmış

Do Mi Sol #

C + , Caug

Fa Arttırılmış

Fa La Do #

F + , Faug

Sol Arttırılmış

Sol Si Re #

G + , Gaug

Si Bemol Arttırılmış

Si Re Fa #

B + , B aug

Re Arttırılmış

Re Fa# La#

D + , Daug

Mi Bemol Arttırılmış

Mi Sol Si

E + , E aug

La Arttırılmış

La Do# Mi #

A + , Aaug

La Bemol Arttırılmış

La Do Mi

A + , A aug

Mi Arttırılmış

Mi Sol# Si #

E + , Eaug

Re Bemol Arttırılmış

Re Fa La

D + , D aug

Si Arttırılmış

Si Re# Fa

B + , Baug

Sol Bemol Arttırılmış

Sol Si Re

G + , G aug

Fa Diyez Arttırılmış

Fa# La# Do

F# + , F#aug

Do Bemol Arttırılmış

Do Mi Sol

C + ,C aug

Do Diyez Arttırılmış

Do# Mi# Sol

C# + , C#aug

 

 

 

Aşağıda bazı arttırılmış triad örnekleri verilmiştir.